Рабочая программа по башкирскому языку для НПО


УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢ ЭШ ПРОГРАММАҺЫ ПАСПОРТЫ
(ПАСПОРТ РАБОЧЕЙ ПРОГРАММЫ УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ…….2-4

УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢ ЙӨКМӘТКЕҺЕ ҺӘМ ТӨҘӨЛӨШө
(СТРУКТУРА и содержание УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ)………. 5-16
УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢ ЭШ ПРОГРАММАҺЫН БОЙОМҒА АШЫРЫУ ШАРТТАРЫ
(условия реализации РАБОЧЕЙ программы учебной дисциплины)…………………………………………………………………17
УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫ БУЙЫНСА БЕЛЕМ КИМӘЛЕН ТИКШЕРЕҮ ҺӘМ БАҺАЛАУ
(Контроль и оценка результатов Освоения учебной дисциплины)……………………………………………………………..18-20

1.УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢЭШ ПРОГРАММАҺЫНЫҢ ПАСПОРТЫ
Был эш программаһында федераль һәм республика закондары талаптары тормошҡа ашырыла:
«Рәсәй Федерацияһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф тураһында» Законы;
«Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһының «Мәғариф тураһында» Законы;
Башҡортостан Республикаһында Милли мәғарифты үҫтереү концепцияһы.
Башҡортостан Президентының 1999 йылдың 15 февралендәге Указы менән башҡорт теле республикабыҙҙа, рус теле менән бер рәттән, дәүләт теле тип раҫланды. Ошо Указға ярашлы һәм Башҡортостан Республикаһының Мәғәриф тураһында Законы нигеҙендәреспублика мәктәптәрендә уҡытыу һәм тәрбиә биреү Концепцияһы төҙөлдө.
Программаны ҡулланыу урыны:
Башҡортостан Республикаһының Мәғәриф тураһында Законының 7-се статьяһына үҙгәреш индерелгәндәнһуң 2006/2007 уҡыу йылынан алып башҡорт теле дәүләт теле итеп белем һәм тәрбиә биреүсе уҡыу йорттарының бөтәһендә лә, шул иҫәптән, башланғыс һәм урта профессиональ белем биреүсе уҡыу йорттарында ла уҡытыла, өйрәнелә башланы. Дәүләт автономлы 108-се белем биреү учреждениеһының
101 Тракторист………….?
103 Повар кондитер …………..?
201 ?
203 ?
Сварщики?
106 продавцы?
уҡыған студентарына белем биреү маҡсатында төҙөлдө.

Студенттар түбәндәге күнекмәләргә эйә булырға тейеш:
башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен, хәрефтәрен белеү, дөрөҫ әйтеү;
сингармонизм законын практик үҙләштереү;
программала тәҡдим ителгән темалар, ситуациялар буйынса һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе әйтә белеү;
һүҙҙәрҙең мәғәнәһенә ҡарап, уларҙы телмәрҙә, диалог, ситуатив аралашыуҙа ҡуллана алыу;
тәҡдим ителгән ситуацияға бәйләп, диалог, монолог, хикәйә төҙөй белеү;
һөйлөмдәрҙә һүҙ тәртибен үҙләштереү; һорау, хәбәр өндәү һөйләмдәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡыу һәм Һөй ләү; был һөйләмдәр аҙағында тыныш билдәләрен ҡағиҙәгә ярашлы ҡуя белеү;
дөрөҫ һәм тасуири уҡыу, уҡығандың йөкмәткеһен һөйләү;
һорау һәм яуап бирә алыу;
йәнле телмәрҙе тыңлау һәм төшөнөү; тексты уҡьп аңлау һәм йөкмәткеһен һөйләү;
һүрәттәр, картиналар буйынса һөйләм, хикәйә төҙөү;
ҙур булмаған изложениелар, бирелгән темаға иннз яҙыу;
рәсми йәки эш ҡағыҙҙарын (ғариза, протокол, ак-; автобиография, характеристика, справка һ. б.) яҙа белеү;
башҡорт телендә яҙма йәки телдән сығыш яһау.

Уҡыу планы буйынса профессиональ уҡыу йорттарында башҡорт теле дәрестәренә бирелгән сәғәттәр һаны түбәндәгесә бүленә.
Башланғыс профессиональ белем биреүсе уҡыу йорто
(9-сы класстан һуң килгән студенттар өсөн)
Курстар Семестр Сәғәттәр һаны Контроль
формаһы
Дәүләт теле итеп уҡыған группа өсөн 1курс 1 20 Контроль эш (тест)
2 20 Зачет
2курс 1 15 Контроль эш
2 15 Реферат
Бөтәһе 70 Башланғыс профессиональ белем биреүсе уҡыу йорто
(11-се класстан һуң килгән студенттар өсөн)
1 курс Семестр Дәүләт теле итеп уҡыған группа өсөн Контроль
формаһы
1 15 2 15 Контроль эш
Бөтәһе 30 Программаны ойоштороусы-эшкәртеүсе: Дәүләт автономлы 108-се
башланғыс профессиональ
белем биреү учреждениеһы.
Эшкәртеүсе:Вәлиева Альбина Ғәлиәхмәт ҡыҙы уҡытыусы

2.УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢ ЙӨКМӘТКЕҺЕ ҺӘМ ТӨҘӨЛӨШө
Программаның төп йүнәлеше уҡыусыларға сит телдәр уҡытыу, шулай уҡ рус телен, сит телде милләт-ара аралашыу теле булараҡ уҡытыу методикаһына ҡараған хеҙмәттәрҙән сығып билдәләнде һәм уларға таянып яҙылды.
Башҡорт телен дәүләт теле итеп уҡытыуҙың маҡсаты ла, методикаһы ла үҙенсәлекле, сөнки билдәле ваҡыт эсендә студент башҡорт телен өйрәнеп, имтихан тоторға тейеш. Ошо маҡсатты күҙ уңында тотоп программа түбәндәгесә төҙөлдө:
-башҡортса белмәгән йәки насар белгән төркөмдәрҙә башҡорт телен уҡытыуҙың маҡсаты һәм бурыстары билдәләнде;
- башҡортса һөйләшергә, аралашырға тиҙерәк өйрәтеү өсөн материалдар лексик-тематик принцип буйынса бирелде;
-башҡорт теленең лексик байлығын үҙләштереү маҡсатында темалар буйынса лексик материал һәр дәрестә айырым бирелде;
-грамматик материал, ялғауҙарҙы урынлы ҡулланып, дөрөҫ һөйләүгә , бәйләнешле телмәр үҫтереүгә, дөрөҫ яҙырға өйрәтеүгә булышлыҡ итергә тейеш; Шуға күрә темаларҙың йөкмәткеһенә ҡараап тел матералдары һайланды;
-телмәр мәҙәниәтен үҫтереүһәр дәрестеңиғтибар үҙәгендәбулырлыҡ итеп, һәр тематикблокка бәләкәйтемалар һәм коммуникатив ситуациялар тәҡдим ителде.
Маҡсатҡа ирешеү өсөн ҡуйылған бурыстар:
1.Коммуникатив бурыстар. Ул иң беренсе сиратта баш ҡорт телендә һөйләшергә, аралашырға өйрәтеүҙе күҙ уңында тота. Башҡорт теле мотлаҡ практик маҡсаттан сығып практик рәүештә өйрәнелә (коммуникатив йүнәлеш).
2.Филологик бурыстар. Ул башҡорт телен айырым бер фән итеп ҡарап, уның буйынса дөйөм белем биреүгә, уның, фәнни нигеҙҙәрен аңлатыуға ҡайтып ҡала. Ҡағиҙәләрҙе белеү һүҙбәйләнештәрҙе һәм һөйләмдәрҙе дөрөҫ төҙөргә ярҙам итергә тейеш.
3.Тәрбиәүи һәм профессиональ бурыстар. Ул студенттар һайлаған һәнәргә бәйле. Башланғыс һәм урта белем биреүсе уҡыу йорттарын тамамлаған белгес үҙ эшендә башҡорт теленән алған белемен файҙаланырға; башҡортса аралаша алырға, үҙ һәнәре тураһында матур итеп һөйлшә белергә, башҡортса газета уҡыу, радио тыңлау, телевизо һәм спектаклдәр ҡарау дәрәжәһенә ирешергә тейеш.
Һәр телде белеү телмәр эшмәкәрлегенең дүрт төрөн өйрәтеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Улар түбәндәгеләргә ҡайтьи ҡала:
а)тыңлап (ишетеп) аңларға өйрәтеү;
б)уҡырға өйрәтеү;
в)һөйләргә өйрәтеү;
г)яҙырға өйрәтеү.
Башланғыс белем биреүсе уҡыу йорттарында б ашҡорт теленең дәүләт теле итеп өйрәтелеүе буласаҡ белгестәрҙән башҡортса уҡыу, һөйләшә белеү һәм яҙыу күнекмәләренә эйә булыуҙы талап итә.
Башҡорт теле дисциплинаһы буйынса тематик планлаштырыу. 1 курс
Бүлектәр һәм темалар Уҡыу материалының йөкмәткеһе, практик һәм үҙ алғы эштәр Сәғәттәр һаны үҙләштереү
1 2 3 4
Тема 1
Белем көнө. — День знаний. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Таныш булайыҡ! — Будем знакомы! 1 1
2 Хәлдәрегеҙ нисек? — Как ваши дела? 1 2
3 Әҙерәк үҙем тураһында. — Немного о себе.
Был беҙҙең төркөм. — Это наша группа. 1 2
4 Контроль эш 1 3
Практик эштәр:
Д и а л о г т а р. (Коммуникатив ситуациялар)
Коммуникатив ситуациялар: ( Һаулашыу. Һөйләшеп китеү: үҙең менән таныштырыу. Исемеңде, фамилияңды, йәшеңде әйтеү, һөнәреңде атау, хәл белешеү.
Икенсе кеше менән таныштырыу: уның исем фамилияһын, йәшен әйтеү, һәнәрен атау, ҡайҙан килеүе тураһында һөйләү.
Исемдәр тураһында әңгәмәләшеү.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр3
Тема 2.
Беҙҙең ғаилә. — Наша семья. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Ғаиләгеҙ тураһында һөйләгеҙ. — Расскажите о вашей семье. 1 1
2 Минең атай-әсәйем һәм туғандарым. — Мои родители и родственники. 1 2
3 Ғаиләлә минең ярҙамым. — Моя помощь в семье 1 2
4 Контрольэш. Ижади эш 1 3
Практик эштәр:
Д и алогтар. Коммуникатив ситуациялар:
Ойҙө атай-әсәйеңә дуҫыңдың ғаиләһе тураһында һөйләү.
Әсәйеңдән олатай, өләсәйең тураһында һорашыу.
Дуҫыңа студент тормошо тураһында хат яҙыу.
Олатайың һәм өләсәйең хаҡында дуҫтарыңа һөйләү
Минең шәжәрәм.
Яҙ а б е л е р г ә тейешле эш ҡағыҙы.Автобиография. 3
Тема 3. Минең дуҫым. — Мой друг. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Минең дуҫтарым. Дуҫымдан өлгө алам. — Мои семья. Беру пример с друга. 1 1
2 Атайым, әсәйем менән ғорурланам. — Горжусь своими родителями. 1 2
3 Һәйбәт, матур булырға теләйем. — Хочу быть красивым. 1 2
4 Контроль эш. Ижади эш 1 3
Практик эштәр:
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Һин яңы ғына күрешкән кеше кем ул?
2.Дуҫым тураһында һөйләйем әле.
3.Нин үҙең ниндәй кеше (ыңғай һәм кире яҡтарыңды ата)?
4.Минең кумирым.
5.Бер-береңә комплимент әйтеү.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Дуҫыңа характеристика.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр. 3
1
Тема 4.
Һеҙ нимә менән мауығаһығыҙ?Чем вы увлекаетесь? Уҡыу материалының йөкмәткеһе 5 1 Спорт менән шөғөлләнәм. — Занимаюсь спортом. 1 1
2 Һәйбәт итеп машина йөрөтәм. — Хорошо вожу машину. 1 2
3 Театрға, концертҡа йөрөргә яратам. — Люблю хо дить в театр, на концерт. 1 2
4 Китап уҡырға яратам. — Люблю читать книги 1 2
Практик эштәр:
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1. Был мәҙәниәт һарайында ниндәй секциялар эш ләй?
Ярышта ҡатнашаһыңмы?
Филармонияла ниндәй концерт була?
белергә тейешле эш ҡағыҙы. Ҡунаҡханала алдан урын алып ҡуйыу өсөн яҙма |рәүештә белдереп ҡуйыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр3
5 Контроль эш. Ижади эш. 1 3
Тема 5
Ваҡыт. Йыл миҙгелдәре. — Время. Времена года. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Сәғәт нисә? Ваҡыт күпме? — Который час? Сколько времени? 1 1
2 М. Бөгөн ниндәй көн? — Сегодня какой день? 1 2
3 Көн, ай исемдәре. — Названия дней, месяцев. 1 2
4 Контроль эш. Ижади эш. 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар .
Ҡышҡы сессия. Йәйге сессия.
Һин ниндәй миҙгелде яратаһың?
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Директор исеменә, ике көнгә уҡыуҙан бушатыуҙарын һорап, ғариза яҙыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү 3
Тема 6
Иртәгә көн нисек була? — Какая погода будет завтра?
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Ьауа торошо тураһында һөйләшәйек. — Поговорим о погоде. 1 1
2 Ҡышҡы көндәр. — Зимние дни
Яҙ көндәре. — Весенние дни. 1 2
3 Йәй. — Лето.
Көҙгө көн. — Осенний день 1 2
4 Контроль эш 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Радионан һауа торошо тураһында тыңланыңмы?
2.Кисәге көн тураһында һөйләшеү.
3.Һынамыштар.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Бөгөнгө һауа торошо хаҡында белешмә биреү.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү ҙәр 3
Тема 7
Минең көн режимым. — Мой режим дня.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Бөгөн уҡыйбыҙ. — Сегодня учимся. 1 1
2 Ял көнөндә. — В выходной день. 1 2
3 Ҡышҡы сессия. — Зимняя сессия. 1 2
4 Ижади эш. Контроль эш1 3
Практик эштәр.Д u а логтар.Коммуникатив ситуациялар:
Иртәгә ниндәй фәндән семинар була?
Зачет ваҡытын күсергәндәр.
Ял көнө ни эшләйһең?
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Дирестә ни өсөн булмауың хаҡында аңлатыу.Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү 3
Тема8
Байрамдар. — Праздники.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 5 1 Яңы йыл. — Новый год. 1 1
2 9 Май — Еңеү көнө! — 9 Мая — День победы. 1 2
3 Һабантуй. — Сабантуй (ҡатын-ҡыҙҙар, уҡытыусы, ҡарттар, республика көндәре, дини (Ҡорбан, Ураҙа- байрамдар һ. б. 1 2
4 Тыуған көн. — День рождения 1 2
5 Контроль эш. Ижади эш. 3
Практик эштәрД иа логтар.
коммуникатив ситуациялар.
Яңы йылға әҙерләнәбеҙ.
Милли байрамдар.
Минең яратҡан байрамым.
Үҙешмәкәр түңәрәк.
Һеҙҙе байрам кисәһенә саҡырабыҙ.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Ниҙер юғалтыу тураһында иғлан.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр 3
Тема 9
Өфө — Башҡортостандың баш ҡалаһы
Уфа — столица Башкортостана.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Уҡыу йорттары. — Учебные заведения. 1 1
2 Ҡаланың күренекле урындары. (Музейҙар. Театрҙар.) — Достопримечательности города. (Музеи. Театры.)1 2
3 Өфө урамдары исемдәре. — Названия улиц Уфы. 1 2
Практик эштәр. Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Өфөлә булғаның бармы?
2.Өфө атамаһы нимә аңлата?
3.Өфөлә ниндәй уҡыу йорттары бар?
4.Ауыл хужалығы техникумына инер өсөн ниндәй имтихандар бирергә кәрәк?
5.Өфөлә ниндәй музейҙар бар?
6.Өфөлә ниндәй театрҙар бар? 1 3
Тема 10
Сәйәхәт, экскурсия- Путешествие, экскурсия.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 2 1 Вокзалда. — На вокзале. Аэропортта. — В аэропорту. 1 1
2 Ҡунаҡханала. — В гостинице.
Дәғүә. — Претензия. 1 2
Практик эштәр. Диалогтар.
Коммуникати итуациялар:
1.Нин ҡайҙарҙа булғаның бар?
2.Быйыл экскурсияға ҡайҙа барҙығыҙ?
3.Сәйәхәт итергә яратам.
4.Ҡунаҡта.
Бәйләнешле телмәр үҫтереү. Каникул ваҡытында ҡайҙа ял итергә (сәйәхәттә булырға) планлаштырыуың хаҡында туғандарыңа хат яҙыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр. 3
Йомғаҡлау дәресе. Итоговыәй урок Контроль эш.Итоговая контроьная работа. 1 3
Бөтәһе- всего 40 Башҡорт теле дисциплинаһы буйынса тематик планлаштырыу. 2курс.
Бүлектәр һәм темалар Уҡыу материалының йөкмәткеһе, практик һәм үҙ алғы эштәр Сәғәттәр һаны үҙләштереү
1 2 3 4
Тема 1
Профессия һайлайым. — Выбираю профессию. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Кем булырға? — Кем быть? Атай-әсәйем юлынан китергәме? — Идти мне по стопам родителей? 1 1
2 Тракторист һәнәрен һайлайым. — Выбираю профессию тракториста 1 2
3 Профессия һайлайым. — Выбираю профессию. Шәп ашнаҡсы булам. — Буду хорошим поваром 1 2
4 Контроль эш 1 3
Диалогтар
Коммуникатив ситуациялар:
1.Атай-әсәйең, туғандарың һәнәрҙәре буйынса кем?
2.Ни өсөн был һәнәрҙе һайланым.
3.Һәнәр һайлағанда уның эш хаҡына ҡараныңмы?
4.Уҡыуыңды юғары уҡыу йортонда дауам итерп уйлайһыңмы? Ниндәй һәнәр буйынса?
5.Атайымдың эш урынында.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы.
Ғариза.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү ҙәр. 3

Тема 2.
Һаулыҡ — ул байлыҡ. — Здоровье — это богатство.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Кеше физиологияһы. Ауырыуҙар. — Физиологи; человека. Болезни. 1 1
2 Врачҡа барыу. (Терапевта. Хирургта. Күҙ врачын да. Теш врачында.) — На приеме у врача. (У терапевта У хирурга. У окулиста. У зубного врача.)1 2
3 Аптекала. — В аптеке Практик эштәр:
Д и алогтар. Коммуникатив ситуациялар:
Н өсөн кәйефең юҡ? Ауырыйһыңмы әллә?
Ауырыуға беренсе ярҙам күрһәтеү, Тәмәке, эскелек, наркомания, СПИД-ҡа ҡаршы көрәш
Еспублика больницаһында ауырыу менән шәфҡәт туташының (врачтың) һөйләшеүе.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Врачка рәхмәт хаты. 1 2
Тема 3. Магазинда. — В магазине. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Аҙыҡ-түлек магазинында. Баҙарҙа. — В продуктовом магазине. На рынке. 1 1
2 Өҫ кейеме магазинында. — В магазине верхней одежды 1 2
3 Емеш-еләк һәм йәшелсә магазинында. — В овощном магазине.
Ки тап магазинында. — В книжном магазине.
1 2
4 Контроль эш. Ижади эш 1 3
Практик эштәр:
Д и алогтар. Коммуникатив ситуациялар:
Кйәйемдәрҙең ниндәйен яратаһың? ' Китап уҡырға яратаһыңмы?
Нимәләр үҫтерәһегеҙ?
Сәскә магазинында.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Магазин менән килешеү төҙөү өлгөһө,
Рәсми яҙыу. 3

Тема 4.
Башҡорт милли аштары. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 .Ашарға әҙерләйбеҙ. — Готовим еду. Яңы төр аш-һыу әҙерләйбеҙ. — Готовим но блюдо 1 1
2 Минең яратҡан ризығым. — Мое любимое блкм 1 2
3 Ҡунаҡҡа саҡырабыҙ. — Приглашаем в гости. 1 2
4 Контроль эш. Ижади эш. 1 2
Практик эштәр:
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Башҡорт милли аштарын әҙерләү ысулдары.
2.Ниндәй яңы рецепт беләһең?
3.Һеҙҙең милли аштарығыҙ ниндәй?
4.Һин уны әҙерләй беләһеңме?
Бәйләнешле телмәр үҫтереү. 3
Тема 5
Транспорт. Юл йөрөү ҡағиҙәләре. — Транспорт. Правила дорожного движения.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Ҡала транспортында. — В городском транспорте. 1 1
2 Поезда — В поезде. 1 2
3 Самоләтта. — В самолете. Машинала. — В машине. 1 2
Юл йөрөү ҡағиҙәләре. — Правила дорожного движения 4 Контроль эш. Ижади эш. 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар .Һиңә ниндәй төр транспорт оҡшай?
оҙҙең машинағыҙ ниндәй маркалы?
Юл ҡағиҙәләренә ниндәй үҙгәрештәр индерелде?
Юл хәрәкәтен боҙған өсөн ниндәй штрафтар бар 3
Тема 6
Нисек хәбәр итергә. — Как сообщить
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Почта бүлексәһе. — Почта. Телеграф. — Телеграф 1 1
2 Телефон. Кеҫә телефоны. - Телефон. Сотовый лефон. 1 2
3 Контроль эш 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Нисек хәбәр итеп була?
2.Ҡыҙым, телеграмма яҙырға ярҙам ит.
3.Байрам менән ҡотланыңмы?
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙҙары.
Фатир алмаштырыу тураһында иғлан.
Характеристика. 1 3
Тема 7
Башҡортостан — бай ил. —
Башкортостан — богатая страна
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 5 1 Ер ятҡылыҡтары (нефть, ҡаҙылма байльп һ. б.). - Залежи земли (нефть, полезные ископаемые и т.1 1
2 Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы. - Растительный и животный мир 1 2
3 Башҡортостан тарихы биттәре. — Страницы и рии Башкортостана. 1 2
4 Башҡортостан — бал иле. — Башкортостан — медовый край. 1 5 Ижади эш. Контроль эш1 3
Практик эштәр.Д u а логтар.
Коммуникатив ситуациялар:
Башҡортостандағы дарыу үләндәре.
Ниндәй ҡоштар йәшәй?
Ҡайһылары көҙөн йылы яҡҡа китә?
Ә ҡайһылары ҡышларға ҡала?
Тәбиғәтте һаҡлау мәсьәләһе. Баш ҡорт иленең данлы тарихы. 3
Тема8

Яратҡан профессияға уҡыйым. -
Учусь любимой профессии Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Минең яратҡан эшем. - Моя любимая работа. 1 1
2 Беренсе эш көнөмдө мин нисек күҙ алдына килтерәм.
Как я представляю свой первый рабочий день? 1 2
3 Мине бизнес ҡыҙыҡһындыра. — Меня интересует бизнес 1 2
Йомғаҡлау дәресе Рефераттар яҡлау 1 3
Бөтәһе 30
Башҡорт теле дисциплинаһы буйынса тематик планлаштырыу. 102-106
Бүлектәр һәм темалар Уҡыу материалының йөкмәткеһе, практик һәм үҙ алғы эштәр Сәғәттәр һаны үҙләштереү
1 2 3 4
Тема 1
Белем көнө. — День знаний. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 2 1 Таныш булайыҡ! — Будем знакомы! Хәлдәрегеҙ нисек? — Как ваши дела? 1 1
2 Әҙерәк үҙем тураһында. — Немного о себе.
Был беҙҙең төркөм. — Это наша группа. 1 2
Практик эштәр:
Д и а л о г т а р. (Коммуникатив ситуациялар)
Коммуникатив ситуациялар: ( Һаулашыу. Һөйләшеп китеү: үҙең менән таныштырыу. Исемеңде, фамилияңды, йәшеңде әйтеү, һөнәреңде атау, хәл белешеү.
Икенсе кеше менән таныштырыу: уның исем фамилияһын, йәшен әйтеү, һәнәрен атау, ҡайҙан килеүе тураһында һөйләү.
Исемдәр тураһында әңгәмәләшеү.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр3
Тема 2.
Беҙҙең ғаилә. — Наша семья. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Ғаиләгеҙ тураһында һөйләгеҙ. — Расскажите о вашей семье. 1 1
2 Минең атай-әсәйем һәм туғандарым. — Мои родители и родственники. 1 2
4 Контрольэш. Ижади эш Практик эштәр:
Д и алогтар. Коммуникатив ситуациялар:
Ойҙө атай-әсәйеңә дуҫыңдың ғаиләһе тураһында һөйләү.
Әсәйеңдән олатай, өләсәйең тураһында һорашыу.
Дуҫыңа студент тормошо тураһында хат яҙыу.
Олатайың һәм өләсәйең хаҡында дуҫтарыңа һөйләү
Минең шәжәрәм.
Яҙ а б е л е р г ә тейешле эш ҡағыҙы.Автобиография. 1 3
Тема 3. Минең дуҫым. — Мой друг. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Минең дуҫтарым. Дуҫымдан өлгө алам. — Мои семья. Беру пример с друга. 1 1
2 Атайым, әсәйем менән ғорурланам. — Горжусь своими родителями. 1 2
3 Контроль эш. Ижади эш 1 3
Практик эштәр:
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Һин яңы ғына күрешкән кеше кем ул?
2.Дуҫым тураһында һөйләйем әле.
3.Нин үҙең ниндәй кеше (ыңғай һәм кире яҡтарыңды ата)?
4.Минең кумирым.
5.Бер-береңә комплимент әйтеү.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Дуҫыңа характеристика.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр. 3
Тема 4.
Һеҙ нимә менән мауығаһығыҙ?Чем вы увлекаетесь? Уҡыу материалының йөкмәткеһе 2 1 Спорт менән шөғөлләнәм. — Занимаюсь спортом. Һәйбәт итеп машина йөрөтәм. — Хорошо вожу машину. 1 1
2 Театрға, концертҡа йөрөргә яратам. — Люблю хо дить в театр, на концерт. Китап уҡырға яратам. — Люблю читать книги 1 2
Практик эштәр:
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1. Был мәҙәниәт һарайында ниндәй секциялар эш ләй?
Ярышта ҡатнашаһыңмы?
Филармонияла ниндәй концерт була?
белергә тейешле эш ҡағыҙы. Ҡунаҡханала алдан урын алып ҡуйыу өсөн яҙма |рәүештә белдереп ҡуйыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр3

Тема 5
Ваҡыт. Йыл миҙгелдәре. — Время. Времена года. Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Сәғәт нисә? Ваҡыт күпме? — Который час? Сколько времени? 1 1
2 М. Бөгөн ниндәй көн? — Сегодня какой день? 1 2
3 Көн, ай исемдәре. — Названия дней, месяцев. 1 2
4 Контроль эш. Ижади эш. 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар .
Ҡышҡы сессия. Йәйге сессия.
Һин ниндәй миҙгелде яратаһың?
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Директор исеменә, ике көнгә уҡыуҙан бушатыуҙарын һорап, ғариза яҙыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү 3
Тема 6
Иртәгә көн нисек була? — Какая погода будет завтра?
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Ьауа торошо тураһында һөйләшәйек. — Поговорим о погоде. 1 1
2 Ҡышҡы көндәр. — Зимние дни
Яҙ көндәре. — Весенние дни. 1 2
3 Йәй. — Лето.
Көҙгө көн. — Осенний день 1 2
4 Контроль эш 1 3
Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Радионан һауа торошо тураһында тыңланыңмы?
2.Кисәге көн тураһында һөйләшеү.
3.Һынамыштар.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Бөгөнгө һауа торошо хаҡында белешмә биреү.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү ҙәр 3
Тема 7
Минең көн режимым. — Мой режим дня.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Бөгөн уҡыйбыҙ. — Сегодня учимся. 1 1
2 Ял көнөндә. — В выходной день. 1 2
3 Ҡышҡы сессия. — Зимняя сессия. 1 2
Практик эштәр.Д u а логтар.
Коммуникатив ситуациялар:
Иртәгә ниндәй фәндән семинар була?
Зачет ваҡытын күсергәндәр.
Ял көнө ни эшләйһең?
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Дирестә ни өсөн булмауың хаҡында аңлатыу.Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеү 3
Тема8
Байрамдар. — Праздники.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 6 1 Яңы йыл. — Новый год 1 1
2 9 Май — Еңеү көнө! — 9 Мая — День победы. 2
3 Һабантуй. — Сабантуй (ҡатын-ҡыҙҙар, уҡытыусы, ҡарттар, республика көндәр 1 2
4 Ҡорбан, Ураҙа- дини байрамдар һ. б. 1
5 Тыуған көн. — День рождения 1 2
6 Контроль эш1 3
Практик эштәрД иа логтар.
коммуникатив ситуациялар.
Яңы йылға әҙерләнәбеҙ.
Милли байрамдар.
Минең яратҡан байрамым.
Үҙешмәкәр түңәрәк.
Һеҙҙе байрам кисәһенә саҡырабыҙ.
Яҙа белергә тейешле эш ҡағыҙы. Ниҙер юғалтыу тураһында иғлан.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр 3
Тема 9
Өфө — Башҡортостандың баш ҡалаһы
Уфа — столица Башкортостана.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 4 1 Уҡыу йорттары. — Учебные заведения. 1 1
2 Ҡаланың күренекле урындары. (Музейҙар. Театрҙар.) — Достопримечательности города. (Музеи. Театры.)1 2
3 Өфө урамдары исемдәре. — Названия улиц Уфы. 1 2
4 Контроль эш1 3
Практик эштәр. Диалогтар.
Коммуникатив ситуациялар:
1.Өфөлә булғаның бармы?
2.Өфө атамаһы нимә аңлата?
3.Өфөлә ниндәй уҡыу йорттары бар?
4.Ауыл хужалығы техникумына инер өсөн ниндәй имтихандар бирергә кәрәк?
5.Өфөлә ниндәй музейҙар бар?
6.Өфөлә ниндәй театрҙар бар? 3
Тема 10
Сәйәхәт, экскурсия- Путешествие, экскурсия.
Уҡыу материалының йөкмәткеһе 3 1 Вокзалда. — На вокзале. Аэропортта. — В аэропорту. 1 1
2 Ҡунаҡханала. — В гостинице.
Дәғүә. — Претензия. 1 2
3 Контроль эш1 3
Практик эштәр. Диалогтар.
Коммуникати итуациялар:
1.Нин ҡайҙарҙа булғаның бар?
2.Быйыл экскурсияға ҡайҙа барҙығыҙ?
3.Сәйәхәт итергә яратам.
4.Ҡунаҡта.
Бәйләнешле телмәр үҫтереү. Каникул ваҡытында ҡайҙа ял итергә (сәйәхәттә булырға) планлаштырыуың хаҡында туғандарыңа хат яҙыу.
Уҡыу һәм тәржемә өсөн текстар, күнегеүҙәр. 3
Йомғаҡлау дәресе. Итоговыәй урок Контроль эш.Итоговая контроьная работа. 1 3
Бөтәһе- всего 36 3.УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫНЫҢ ЭШ ПРОГРАММАҺЫН БОЙОМҒА АШЫРЫУ ШАРТТАРЫ
Башланғыс һәм урта профессиональ белем биреүсе уҡыу йорттары студенттары менән эште түбәндәге мәғлүмәттәрҙе биреүҙән башларға кәрәк булыр.
Башҡорттарҙың таралыу территорияһы. Төрки телдәр араһында башҡорт теле. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәренең башҡа телдәрҙә лә осрауы. Башҡорт телен өйрәнеүҙең әһәмиәте һәм мөһимлеге.
Башҡорт яҙыуы тарихы.
Хәҙерге ваҡытта Рәсәйҙә һәм донъяла башҡорт телен өйрәнеү.
Башҡортостанда башҡорт һәм рус телдәренең бер үк хоҡуҡлы дәүләт теле булыуы.
Башҡорт теленең академик грамматикаһы, һүҙлектәре булыуы, лексикография буйынса ҡаҙаныштары.
Уҡыу процесын йыһазландырыуға булған минималь талаптарБашҡорт теле һәм телмәр мәҙәниәте дәрестәрендә төр лө әсбаптар (дәреслектәр, дәреслек-хрестоматиялар, эш дәфтәрҙәре, дидактик материалдар, һүҙлектәр, таблица-лар, плакаттар һ. б.), аудиовизуаль саралар (фоно, аудио- яҙмалар, видеофильмдар, диафильмдар, компьютер дәреслектәр, һүҙлектәр, картиналар, фоторепродукңиялар и б.) файҙаланыу мотлаҡ.
уҡыусылар өсөн эш урындары;
уҡытыусының эш урыны;
таҡта;
Һүҙлектәр һәм дидактик материалдар;

4.УҠЫУ ДИСЦИПЛИНАҺЫ БУЙЫНСА БЕЛЕМ КИМӘЛЕН
ТИКШЕРЕҮ ҺӘМ БАҺАЛАУ
Үҙләштерелергә тейеш материал Белем кимәлен тикшереү ысулдары
башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен, хәрефтәрен белеү, дөрөҫ әйтеү;
сингармонизм законын практик үҙләштереү; Тест
программала тәҡдим ителгән темалар, ситуациялар буйынса һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе әйтә белеү;
Тест
һүҙҙәрҙең мәғәнәһенә ҡарап, уларҙы телмәрҙә, диалог, ситуатив аралашыуҙа ҡуллана алыу; Контроль эш
тәҡдим ителгән ситуацияға бәйләп, диалог, монолог, хикәйә төҙөй белеү;
һүрәттәр, картиналар буйынса һөйләм, хикәйә төҙөү; Инша
һөйлөмдәрҙә һүҙ тәртибен үҙләштереү; һорау, хәбәр өндәү һөйләмдәрҙе дөрөҫ интонация менән уҡыу һәм Һөй ләү; был һөйләмдәр аҙағында тыныш билдәләрен ҡағиҙәгә ярашлы ҡуя белеү; Контроль эш
дөрөҫ һәм тасуири уҡыу, уҡығандың йөкмәткеһен һөйләү;
һорау һәм яуап бирә алыу;
йәнле телмәрҙе тыңлау һәм төшөнөү; тексты уҡьп аңлау һәм йөкмәткеһен һөйләү;
Зачет
ҙур булмаған изложениелар, бирелгән темаға иннз яҙыу; Изложение
—рәсми йәки эш ҡағыҙҙарын (ғариза, протокол, ак-; автобиография, характеристика, справка һ. б.) яҙа белеү; Контроль эш
Әҙәбиәт:
Зайнуллин М.В. Современный башкирский литературный язык. Морфология.- Уфа: БГУ, 2006-387с.
М.Усманова, З. Султангулова Башкирский язык для учреждений начального и среднего профессионального образования с изучением башкирского языка как государственного.Уфа. Китап – 2008г.
Усманова М.Т. Грамматика башкирского языка для изучающих язык как государственный.- Уфа : Китап, 2006- 128с.
Хакимова Х.М. Башкирский язык учебное пособие для русскоязычной аудитории. - Уфа: Издательство: БГУ, 2004, -246.
Башкирский язык: Интенсивный курс: Учебное пособие.- Уфа: Китап, 2005-160с.
Ф.Т. Хисамутдинова. Башкирский язык. Интенсивный курс. Учебное пособие для изучающих башкирский язык. Уфа: "ГГИ" "Башкортостан", 2006-2007
Юлмухаметов М.Б., Ракаева А.С., Шарапов И.А. Башкирский язык и культура речи.Уфа. Китап. 2008г.
Өҫтәмә әҙәбиәт:
1.Асадуллин А. ШЮсупов Р. А. Татарский язык в русскоязычной аудитории. — Казань, 1995.
2.Аслаев Т. Х., Исламғолова Ы. Ә. Уйнат, уйлат баланы. — Өфө, 1987.
3.Байымов Б. С. Ал гармуның; әйт таҡмағың. — Өфө, 1993.
4.Балалар әҙәбиәте антологияһы. — Өфө, 1987.
5.Башҡортостан. Ҡыҫҡаса энциклопедия. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы», 1997.
6.Башҡорт халыҡ ижады. Йомаҡтар. — Өфө, 1979.
7.Башҡорт халыҡ ижады. Риүәйәттәр, легендалар. — Өфө, 1980.
8.Башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары. Реклама буклеты / Төҙөүсеһе Ю. Ғәйнетдинов һ. б. — Өфө, 1989.
9.Бикҡужина Т. Э. Башҡорт теленән синыфтан тыш эштәр. - Өфө, 1991.
10.Бураҡаев И. Д., Бураҡаева М. С., Юлмөхэмэтов М. Б. Тормош һабаҡтары. — Өфө, 1994.
11.Грамматика современного башкирского литературного языка. — М.: Наука, 1981.
12.Ғүмәров В. 3. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре. — Өфө, 1996.
13.Ғәләүетдинов И. Ғ., Ураҡсина Р. Б. Балалар фольклоры.— Өфө, 1996.
14.Зайнуллина Г. Д. Формирование и развитие башкирской лингвистической терминологии. — Уфа: Гил ем, 2002.
15.Закирьянов К. 3. Сопоставительная морфология русского и башкирского языков. — Уфа, 2001.
16.Зәйнуллин М. В. Хәҙерге башҡорт әҙәби теле. Морфология. - Өфө: БДУ, 2002.
17.ИәнтүринС.И. Үҫемлектәр донъяһына сәйәхәт. — Өфө, 1990.
18.Кейекбаев Ж. Ғ. Башҡорт теленең фонетикаһы. (Тасуири сағыштырма-тарихи тикшеренеү тәжрибәһе.) — Өфө: БДУ, 2002.
19.Кейекбаев Ж. Ғ. Хәҙерге башҡорт теленең лексикаһы һәм фразеологияһы. — Өфө: БДУ, 2002.
20.Кейекбаев Ж. Ғ., Сәйетбатталов Ғ. Ғ. һ. б. Башҡорт теле. Педагогия училищелары өсөн дәреслек. — Өфө: Китап, 1997.
21.Петрова А. Б. Самоучитель английского языка. — Минск: ООО «СЛК», 1997.
25.Сидоров В. По следам Салавата. — Уфа, 1988.
26.Усманова М. Г. Грамматика башкирского языка для изучающих язык как государственный. — Уфа: Китап, 2006.
27.Усманова М. Г. Грамматика башкирского языка в таблицах и схемах. Башҡорт теле грамматикаһы таблицаларҙа һәм схемаларҙа. — Уфа: Китап, 2007.
Интернет ресурстар:
БАШКОРТ САЙТТАРЫ Аралашыу әсен чаттар:www.istbash.info YAKTASH.yeshlek.ru
Форумдар:
Первый независимый Башкирский форум
www.bashkort.combashkort.corri.ruПорталдар (чат, блог, форум, галерея):bashkironline.org
yaratam.infowww.yeshlek.ruБашҡорт йырҙары:www.mp3.yeshlek.ruwww.sarmanai.narod.ruwww.bashklip.ruwww.bashqort.comwww.muz.bash-shop.ruБашҡорт әҙәбиәте: HYPERLINK "http://www.yeshlek.ru/kitap/" www.yeshlek.ru/kitap/ www.husainov.com www.akmulla.ru www.bashskazki.ruФотоальбомдар:www.foto.yeshlek.ru www.f oto. koroltay. ruБашҡортса шрифтар, программаларwww.yeshlek.rubg140ucoz.ru
rbli.usoz.rufanurka.narod.ruandrew.ak-bars.ruwww. mfrt.bashkortostan. ruwww. macintosh. ufanet. rubaimak.ucoz.ru
Саф башҡортса эшләнгән сайттар:www.yeshlek-gazeta.ruwww.bashqort.comwww. bashf orum. netskazka.110mb.com
asyltash.info
azamat.u2m.ru
community.livejournal.com/bashkort_tele/ Тарихи сайттар:
ufa1500.com
shejere.narod.ru
suraman.narod.ru
Һүҙлектәр:tugantel.ru
tel.bashqort.com
dicto.org.ru

Приложенные файлы


Добавить комментарий