Учебная программа по родной литературе для 7 классов


Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение
“Кюереляхская средняя общеобразовательная школа имени Степана Гурьевича Коврова” муниципальный район “Горный улус”
УТВЕРЖДЕНО
решением педагогического совета
от __________ 20___ года протокол №1
Председатель ____________ _________
подпись руководителя ОУ
РАБОЧАЯ ПРОГРАММА
По предмету Родная литература
Уровень образования (класс) седьмой класс
Ступень основного общего образования МБОУ “Кюереляхская СОШ им. С.Г. Коврова”
Количество часов ___68___
Учитель Иванова Лилиана Прокопьевна
Программа разработана на основе: Төрөөбүт литература: уопсай үөрэхтээһин тэрилтэлэригэр үөрэх кинигэтэ: 7 кылаас: икки чаастаах/У.М.Флегонтова, С.Г.Олесова, С.К.Колодезников. – Дьокуускай : Бичик, 2016. – 160 с.
2017 с.
Быһаарыы сурук
Россия үөрэҕин сүрүннүүр Федеральнай государственнай стандарт үүнэр көлүөнэни киһилии сиэрдээх, ийэ дойдуга бэриниилээх сомоҕо гражданскай уопсастыбаҕа түмэр сыаллаах. Стандарт россия норуоттарын ураты култуураларын уонна тылларын чөлүн харыстыыр, сайыннарар суолу тутуһар. Араас норуоттар олохторун сэһэнин (философиятын), өйдөрүн күүһүн, уйулҕаларын кэрэһиттэрин түмэн, модун күүһүрэр, сайдар государство буолуохтааҕа тоһоҕолоон бэлиэтэнэр.
“Норуот айымньыта уонна уус-уран литература” программа Российскай Федерация Үөрэҕин министерствота бигэргэппит литератураҕа үөрэхтээһиҥҥэ федеральнай государственнай стандартын методологическай төрүттэригэр уонна дидактическай ирдэбиллэригэр тирэҕирэр. Программа саха литературатын учууталларыгар саҥа соруктары туруорар. Оҕону үөрэтэр, иитэр, сайыннарар үлэлэрин саҥалыы тыыннаах өйүнэн-санаанан тускулаан, сонуннук тэринэллэрин эрэйэр.
Орто сүһүөх оскуолаҕа төрөөбүт литератураны үөрэтии сыала соруга:
уус-уран литература үөрэх предметин быһыытынан сүрүн сыала– оҕону сырдыкка, ырааска, кэскиллээххэ, үйэлээххэ киллэрии. Ол инниттэн оҕоҕо бэрт кыратыттан уус-уран литератураны тус бэйэтигэр суолталаахтык ылынар кыаҕын олоҕурдар ньымаларынан үөрэтии эрэйиллэр, сыыйа кылаастан кылааска, сүһүөхтэн сүһүөххэ тахсан истэҕин аайы айымньыны ылынар дьоҕура дириҥээн, эстетическэй таһымҥа тиийэн, үрдүк култууралаах ааҕааччы, айааччы буолан тахсар кэриҥҥэ тиийэригэр тускуланыахтаахпыт. Оччоҕуна эрэ үөрэнээччи дириҥник ыатаран олоҕу мындырдыыр, уобарастаан, айан, ырытан толкуйдуур, түмүктэри оҥорор кыахха тиийиэн сөп, ол эбэтэр тус олоҕун киһилии суолунан тутар, дьонун-сэргэтин олоҕун кэскиллэһэр кыахтаах киһи буоларыгар уус-уран литература олук охсор кыаҕа ситиһиллэр.
Программа сүрүн сыала :
- ааҕыы култууратыгар дьулуһуу, ааҕааччыны иитии;
- уус-уран айымньыны оҕо тус суолталаахтык (личностно значимое восприятие), эстетическэй таһымынан ылынар дьоҕурун сайыннарыы;
- төрөөбүт норуотун духовнай күүһүнэн ийэ тыынын иитийэхтээбит сахалыы саҥнаах, айыы тыыннаах киһини иитии;
- бииргэ олорор, аймах, уруу омуктар (эбээн, эбэҥки, юкагир, долган о.д.а.), нуучча уонна аан дойду норуоттарын чулуу айымньыларын үтүө тыынын иҥэриммит, норуоттар үтүө, доҕордуу сыһыаннаһыыларын – олох сайдыытын тутулгутун курдук өйдүүр (поликультурнай) личноһы иитии.
Үөрэх биридимиэтин тутула уонна ис хоһооно
Программа тутула уонна ис хоһооно кини сыалын уонна соруктарын ситиһии тосхолугар эппиэттиир буолуохтаах.
Программа биир кэлим тиһигинэн уус-уран литератураны 1 кылаастан 9 кылааска диэри (сүрүн үөрэх), онтон 10-11 кылаастарынан (идэҕэ туһаайыылаах) ситэриллэн оҥоһулунна.
Программа тутула үс олуктаах:
Айыы киһитэ олук(өй-санаа тыллар олуга) - 5-6 кылаастар.
Мөккүөн олуга (үтүө сиэр, бөппүрүөк мөкү бүппэт мөккүөрэ олук)- 7-8 кылаастар.
Өй-санаа ситэр-хотор олуга (сүрүн үөрэх оскуолатын түмүктүүр олук) 9 кылаас. Бу олук биир өттүнэн түмүктүүр, иккис өттүнэнидэҕэ туһаайыылаах үөрэххэ тускулуур (переходной) аналлаах. Литература сайдыытын сүрүн түһүмэхтэрин чаҕылхай, чахчыта да норуот билиниитин ылбыт айымньыларынан тиһилиннэ. Бу олукка, биллэн турар, дойду историятын түһүмэл көстүүлэрин күөнүгэр кэм, политическай, государственнай тутул уус-уран литератураҕа дьайыыларын уратыларын болҕомтоҕо ылан, литература хаамыытын үтүө уонна мөкү (айар, айымньылаах үлэҕэ сатала суох сыһыан) өрүттэрдээх көстүүлэрин историческай кэм тыынынан көрүү ирдэнэр.
Идэҕэ туһаайыылаах үөрэх олуга – 10-11 кылаастар.
Программаҕа уус-уран айымньылары киллэрии үс суолунан оҥоһулунна: ааҕыы уонна ырытыы (сүрүн); ааҕыы уонна сэһэргэһии; бэйэ ааҕыыта.
8 кылааска түмүк ситиһии:
айымньылаах ааҕыы ньымаларын айымньыны ырытыыараас көрүҥнэринэн дьүөрэлээн туттар;
уус-уран ааҕыы бары көрүҥүн баһылыыр;
кэпсиир дьоҕуру баһылыыр;
өйтөн, истэн,аахпыттан суруйуу ирдэбилин тутуһан суруйар;
кыра кэриҥнээх айар үлэни толорор;
айымньы сюжетын, тутулун, дьоруойдар ситимнэрин, хараахтар сайдыытын
Саха литературата. Мин бэйэбин үөрэтэр үөрэнээччибин. 7 кылаас

Мин бэйэбин үөрэтэр үөрэнээччибин Мин дьарыкпын сатаан тэрийэбин Мин бөлөххө сатаан алтыһабын Чиэппэрдээҕи иитиим үлэ ис хоһооно
Бэйэ кыаҕын уһугуннарыы Киһи ситиитин-хотуутун бэлиэтэ Сыһыан араас эйгэтигэр киирии Ситиһиилээх буолуу
2014220241300014484352413000
Ситии-хотуу уонна кини бэлиэтэ Мин олох түгэнигэр талан ылар сыһыаным

Тү-һү-
мэх Тиэ-мэ Чаа
һа Күнэ-ыйа
Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү Норуот тылынан у.у. айымньыта 1 Норуот өркөн өйө, ытык тыла.
Норуот ырыата.
Сергей Афанасьевич Зверев – Кыыл Уола.
Сарсын, сарсын сарсыарда үөрэнээччи үөскээбит кыһалҕа тула түмсэригэр усулуобуйа тэрийии Норуот тылынан уус-уран айымньыта дьайыы ньыматын булуу Дьайыы араас ньыматын алтыһыннарыы Түмсүү иһигэр иллээх сыһыан – ситиһиилээх буолуу төрдө Норуот ырыаларын хомуйуу
Айан 4 Уол оҕо барахсан
Өлүөнэ өрүс Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – бөлөҕүнэн үлэ көрүҥнэрин тэрийии, тиэмэлэри биэрии Норуот тылынан у.у. айымньыта
Норуот ырыалара.
дьайыы ньыматын кэмигэр хатылаан иһии, чочуйуу Кыһалҕаны куолаан быһаарыы Бөлөх (түмсүү) иһигэр бэйэ кыаҕын уһугуннарыы – олохтон үөрэнэр үөрэнээччи идэтин баһылыыр биир суол. Норуот ырыатын булан суруйуу, ырыатын истии
Биэ-тэк 1 Үһүйээн, номох. Суруктаах хайа харданы (бэйэ санаатын) иһитиннэрэр усулуобуйа тэрийии Суруктаах хайа номох Харданы иһитиннэрии түмсүүлээх үлэ барыһын уонна итэҕэһин булуу түмсүүлээх үлэ уонна бэйэ үлэтин
сыаналаныы уруьуй

Тү-һү-
мэх Тиэ-мэ Чаа
һа Күнэ-ыйа
Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү 3 Манчаары норуот номоҕор
Тиэмэни бэйэм билэрим – мин сатабылым диэн санааҕа тиэрдэр эйгэни тэрийии Манчаары норуот өйдөбүлүгэр дьайыы ньыматын булуу Дьайыы (сатабыл) араас ньыматын алтыһыннарыы Уус-уран тыл уонна сырдык өй, өркөн өй алтыһыыларын чопчулаһыы Манчаары кырдьыксыт дииллэрин чинчийии
Айан 7 Салават Юлаев “Ийэ дойдум”
Олоҥхо
Устин Гаврильевич Нохсоороп – Устуун Нохсоороп “Дыырай Бэргэн”
“Ат уола Атамалии букатыыр” Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – бөлөҕүнэн үлэ көрүҥнэрин тэрийии, тиэмэлэри биэрии дьайыы ньыматын кэмигэр хатылаан иһии, чочуйуу Кыһалҕаны куолаан быһаарыы (сатабыллаах буолуу) Кыһалҕаны быһаарарга, баҕаны толорорго дьулуһуу (дьайыы) Историческай кэпсээннэр, уьуйээннэр эбии литератураны булан ааҕыы.
Биэтэк 1 Афанасий Яковлевич Уваровскай “Ахтыылар” харданы (бэйэ санаатын) иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии Ахтыылар Харданы иһитиннэрии сатабыллаахпын диэн сананар оҕолору булуу Бэйэ үлэтин сыаналаныы Кэпсээн арааһа.

Тү-һү-
мэх Тиэ-мэ Чаа
һа Күнэ-ыйа
Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү Саха уус-уран литературата 1 А.Е.Кулаковскай – Өксөкүлээх Өлөксөй Оҕо өйдөбүлү сатаан тутар эйгэтин тумус тутан тэрийии дьайыы ньыматын булуу Дьайыы (сатабыл) араас ньыматын алтыһыннарыы сылыктааһын – диэн тугун чопчулаһыы Суруйааччы олоҕо, айар үлэтэ
Айан 17 Кулаковскай “Өрүс бэлэхтэрэ”
“Хомус”
Анемподист Иванович Софронов – Алампа “Төрөөбүт дойду”
Уус-уран айымньыга этиини оҥоруу араас көрүҥэ
“Ыччат сахаларга”
Николай Денисович Неустроев.
Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – бөлөҕүнэн үлэ көрүҥнэрин тэрийии, тиэмэлэри биэрии дьайыы ньыматын кэмигэр хатылаан иһии, чочуйуу Кыһалҕаны куолаан быһаарыы (сатабыллаах буолуу) Билии уонна билиини таба туһаныы – бэйэ ис кыаҕын уһугуннарыы Кулаковскай айымньытыгар архаизм кэстуутэ.
Айымньы ритмэ, дор5ооно.
Хоьоон уус-уран тылын ырытыы
Биэтэк 1 Н.Д.Неустроев “Сэмэнчик” харданы (бэйэ санаатын) иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии Харданы иһитиннэрии сылыктаан билэр, өйдөбүлү тутарга ураты ньымалаах оҕолору булуу Бэйэ үлэтин сыаналаныы Айымньы ис хоһоонун ырытыы. Кэпсээҥҥэ рецензия суруйуу

Тү-һү-
мэх Тиэмэ Чаа
һа Күнэ-ыйа Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү Уран тыл уустара 1 Платон Алексеевич Ойуунускай.
П.А.Ойуунускай “Өрүөл кэриэһэ”
Мин дьарыгым - өбүгэ утумун салҕааһын диэн санааҕа тиийэргэ эйгэ тэрийии Соругуруу, бырайыак былаанын оҥостуу Дьайыы араас ньыматын алтыһыннарыы Эр санааланыы, хорсун-хоодуот быһыыны айхаллааһын диэн өйдөбүллэри чопчулааһын П.А.Ойуунускай олоҕо, айымньылара
Айан 5 П.А.Ойуунускай “Син-биир буолбаат?!”
Мажит Гафури
Николай Егорович Мординов – Амма Аччыгыйа
Н.Е.Мординов – Амма Аччыгыйа “Мөссүйүөн”
Дьоҕурдарын сылыктаан көрөллөрүгэр – үлэ араас көрүҥүн тэрийии
Харданы иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии (ымсыырдыы)
Литературалар алтыһыылара Дьайыы (үлэ) ньыматын чочуйан иһии Кыһалҕаны куолаан быһаарыы
Бэйэлэрин дьоҕурдарын таба тайаммыттары булуу “Мөссүйүөн” уонна “Маҥнайгы учууталбар” айымньылары сибээстээн кэпсэтиигэ бэлэмнэнэн кэлии
биэтэк 1 Семен Степанович Яковлев – Эрилик Эристиин.
С.С.Яковлев – Э.Э. “Соһуччу үөрүү” харданы (бэйэ санаатын) иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии “Соһуччу үөрүү” кэпсээн уонна Александр Грин “Алые паруса” айымньыта ис хоһоон өттүнэн маарыннаһар өрүттэрэ Харданы иһитиннэрии сылыктаан билэр, өйдөбүлү тутарга ураты ньымалаах оҕолору булуу Бэйэ үлэтин сыаналаныы Суругунан улэ

Тү-һү-
мэхТиэ-мэ Чаа
һаКүнэ-ыйа Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү 1 С.С.Яковлев – Эрилик Эристиин “Революция уолаттара ” Мин дьарыгым - өбүгэ утумун салҕааһын диэн санааҕа тиийэргэ эйгэ тэрийии Соругуруу, бырайыак былаанын оҥостуу Дьайыы араас ньыматын алтыһыннарыы “Революция уолаттара” сэһэни толору ааҕыы
Айан 5 Серафим Романович Кулачиков – Эллэй
“Төрөөбүт дойдубар”
“Саас”
Дмитрий Кононович Сивцев – Суорун Омоллоон
Д.К.Сивцев – С.О. “Бэйэтэ эмтиэкэ”
“Ачаа”
Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – үлэ араас көрүҥүн тэрийии Кураанах уруйэ кэмуьэ
Сэдьук о5онньор кэриэьэ
Атыыьыт уонна Уйбаанча
Бандьыыттар
Кыьыллар
Дьайыы (үлэ) ньыматын чочуйан иһии Кыһалҕаны куолаан быһаарыы Төрүт дьарыктаах өбүгэттэн бэриллибит бэйэ дьоҕурун (дьарыгын) иһиллэнии С.О. атын кэпсээннэрин булан кэлии, ааҕыы
Биэтэк 1 Эллэй “Дорообо, төрүт тыам!” Харданы иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии (ымсыырдыы) Мин төрөөбүт дойдум – өйтөн суруйуу Бэрэбиэркэ-лиир үлэ кэмигэр (оннугар) лотерея-уруок ыытыы (ыыттарыы) Бэйэлэрин дьоҕурдарын таба тайаммыттары булуу Бөлөх уонна бэйэ үлэтигэр сыана быһыы Быыстапкаҕа уруһуй оҥорон аҕалыы

Тү-һү-
мэх Тиэмэ Чаа
һа Күнэ-ыйа Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү поэма Айан 3 Владимир Михайлович Новиков – Күннүк Уурастыырап
В.М. Новиков – К.У. “Лоокуттуун кэпсэтии”
“Быраһаай, мороду доҕорум” Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – үлэ араас көрүҥүн тэрийии Төрөөбүт дойду көтөрө-сүүрэрэ Дьайыы ньыматын хатылаан иһии, куруук туһаныы, кэмигэр чочуйуу кыһалҕаны куолаан быһаарыы Бэйэ туругун кытта үөрэнэр эйгэ сөп түбэһиитэ – сүр күүһүрбүтүн биир бэлиэтэ Тэцнээн кэруу
Биэтэк
Тү-һү-
мэхТиэ-мэ Чаа
һаКүнэ-ыйа Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү Айылҕа абылаҥа 1 Анна Денисовна Неустроева
А.Д.Неустроева “Тиргэһиттэр” Мин дьарыкка кыттыым – бэйэбэр эрэллээх буолуум диэн санааҕа олоҕурбут эйгэни тэрийии Дьайыы ньыматын булуу Дьайыы араас ньыматын алтыһыннарыы Суруйааччы оло5о айар улэтэ
Айан 6 А.Д.Неустроева “Оҕолор”
Николай Максимович Заболоцкай – Чысхаан
Н.М.Заболоцкай “Болот моһуогуруулара”
Николай Гаврилович Золотарев – Якутскай “Маҥнайы сааланыы”.
“Үөрэх уонна булт ” Үлэ араас көрүҥүн тэрийии Оҕо туһунан айымньы Дьайыы ньыматын хатылаан иһии, куруук туһаныы, кэмигэр чочуйуу кыһалҕаны куолаан быһаарыы Дьайыы ньымата уонна эрэл санаа алтыһыыта – бэйэҕэ таптал иэйиитэ Уруһуй
Болот моһуогуруулара кэпсээни булан толору ааҕыы
Биэтэк 3 Андрей Васильевич Кривошапкин “Хуркаткит”
“Хара тыа хаһаайына”
Реас Алексеевич Кулаковскай “Аан аһылынна” Харданы иһитиннэрэргэ оҕо баҕатын үөскэтии Харданы иһитиннэрии Ким дьарыгыттан бэйэтин үчүгэйдик сананары булуу Сыана быһыы Тумук оҥоруу

Тү-һү-мэх Тиэ-мэ Чаа
һаКүнэ-ыйа Тиэмэ сүрүнэ Учуутал дьайыыта Үөрэнээччи дэгиттэр сатабыла КОУ школы
барылдьиҥБилии
(Бу тугуй?) Дьайыы
(Хайдах?) Алтыһыы
(Тођо?Туохтан?) Оскуола сэһэнинэн Үөрэнээччи-чинчийэр үлэтэ
Түһүү Хатылааһын 1 Василий Сереевич Соловьев – Болот Боотур “Уһуктуу” Бэйэ ситиһиилээх буолар эйгэтин тэрийии Романтан быһа тардыы Дьайыы ньыматын булуу Дьайыы араас ньыматын алтыһынна-рыы Дьарык кэмигэр хайдах ситиһиилээх буолуохха сөбүй? Презентация оҥорон аҕалыы
Айан 2 Тимофей Егорович Сметанин “Лоокуут уонна Ньуруһун” Кыһалҕаны үөскэтэн иһии – үлэ араас көрүҥүн тэрийии Драматическай айымньылар Дьайыы ньыматын хатылаан иһии, куруук туһаныы, кэмигэр чочуйуу кыһалҕаны куолаан быһаарыы Үлэ араас көрүҥэр дьайыы ньыматын таба туһаныы, ол аата дьарыкка ситиһиилээх буолуу Ситэри ааҕыы
Биэтэк 1 Сылы түмүктүүр уруок оҕо бэйэтэ дьарыгы тэрийэригэр кыах үөскэтии Сылы түмүктүүр уруок Харданы иһитиннэрии Ким дьарыгыттан бэйэтин үчүгэйдик сананары булуу Бэйэ үлэтигэр сыана быһыы Сайын сахалыы кинигэ ааҕыы
СОГЛАСОВАНО
Протокол заседания методического
объединения учителей
гуманитарного цикла КСОШ
от____________20___год №1
_________________ ___________
Подпись руководителя МО Ф.И.О. СОГЛАСОВАНО
Заместитель директора по УВР
____________________ ___________
Подпись руководителя МО Ф.И.О.
_____________________20___год

Приложенные файлы


Добавить комментарий