Балалар бакчасында музыкаль трбия бирне мияте








Балалар бакчасында музыкаль т‰рбия бир_неS ‰k‰мияте







Музыка Gит‰кчесе:
М™х‰рл‰мова Г™лия








Fыр - музыка- кешенеS гомерлек юлдашы. ШуныS бел‰н берг‰ ул- бик яхшы т‰рбия чарасы да. КешенеS туганнан алып б™тен гомере Gыр k‰м музыка бел‰н тыгыз б‰йл‰нешт‰ уза. Ул иS элек бишек Gыры тыSлап _с‰, аннары кеше тормышында уен, хезм‰т, м‰х‰бб‰т kэм к™нк_реш Gырлары киSр‰к урын ала.
Музыка аралашуга, иGади эшк‰ эт‰ргеч ясый, эстетик хисл‰рне уята. ТыSлаучыныS хисл‰рен‰ k‰м акылына т‰эсир итеп аны уйландырырга м‰Gб_р ит‰. "Fырсыз кеше-канатсыз кош"- ди халкыбыз. Кеше _зенеS кичерешл‰рен, нил‰р уйлавын, сагышын k‰м куанычын Gырга салып к™йли.
Татар халкыныS Gыр чишм‰се чал гасырлар т_ренн‰н агып кил‰. Fыр халыкныS иS киS таралган, иS х™рм‰тле иGат Gимеше. Халык теле бел‰н ‰йтс‰к:"Fыр- к_Sелг‰ куаныч, к_Sелсезг‰ юаныч". Fыр - моS ,с‰нгать яраткан кеше матурлыкны аSлый. Ул нечк‰ к_Sелле, м‰рх‰м‰тле була.€ нечк‰ к_Sелле , матурлыкны аSлаган кеше беркайчанда начарлык эшл‰ми: кешел‰рне, ‰ти- ‰нисен х™рм‰тли, туган авылын ярата,чит Gирл‰рд‰ туган ягын сагынып яши, йомшак к_Sелле, кешел‰рг‰ ярд‰мчел, м‰рх‰м‰тле була.
КешенеS эстетик з‰выгына бала чакта ук нигез салына. Балалар бакчасында инде ул шактый формалаша. Бу очракта балалар бакчасын йортныS фундаменты бел‰н чагыштырып була. Д™рест‰н д‰ , х‰зерге музыка педагогикасы ь‰м психологиясе 3 яшьт‰н 7 яшьк‰ кад‰рге чорны баланыS с‰л‰тл‰рен _стер_д‰ иS м™kим k‰м н‰тиG‰ле еллар дип саный. Fыр- музыка балаларда шатлык, гаG‰пл‰н_, к_Sел к_т‰ренкелеге яки моSлану
кебек т™рле хисл‰р уята. Музыкаль с‰нгать тормышныS т™рле ягын сур‰тл‰п баланыS рухи д™ньясын баета.
Мин _земнеS эшл‰_ д‰веремд‰ музыканыS балаларга шатлык китер_ен тел‰дем. Матур итеп Gырлап к_рс‰т_, музыка коралларында уйный бел_, билгеле, музыка д‰ресен тиешенч‰ _тк‰рерг‰ м™мкинлек бир‰, балаларда к_Sел к_т‰ренкелегеk‰м кызыксыну уята. Н‰нил‰рг‰ эстетик т‰рбия бир_ k‰м аларныS эчке д™ньясын баетуга бетен к™чемне куям. Музыка д‰ресл‰рен грамоталы , кызыклы, эчт‰лекле итеп оештырырга тырышам.
Ирт‰н ,гимнастика ясар алдыннан, группаларга кер‰м, балалар бел‰н с™йл‰ш‰м:
-Г_з‰л ,син ‰ниеS‰" К™з " турындагы Gырны Gырлап к_рс‰ттеSме?
-€ син Лилия музыка ш™геленд‰ ™йр‰нг‰н биюне ™йд‰ биедеSме? j‰м башка шундый сораулар бир‰м. Кечкен‰л‰р _зл‰ре д‰ ‰Sг‰м‰г‰ бик тел‰п кушылалар.
Музыка с‰нгатен‰ м‰х‰бб‰т т‰рбиял‰_- ишет_ с‰л‰тен _стер_д‰н башлана. Баш миен‰ тавыш дулкыннары ишет_ органнары аша тапшырыла. Балаларны кечкен‰д‰н _к музыканы танырга, чагыштырырга, аSа карата _зенеS м™н‰с‰б‰тен белдерерг‰ ™йр‰терг‰ кир‰к. Беренче ш™гелл‰рд‰ бер‰р ген‰ к™й тыSланса, аннары эшне н‰нил‰рг‰ капма- каршы характердагы пьесалар тыSлатудан башларга. Алар игътибарына ,м‰с‰л‰н, к_Sелле, д‰ртле, Gитез бию к™е k‰м тыныч, ягымлы бишек Gыры т‰къдим ит‰рг‰ кир‰к k‰м балаларга аныS нинди к™й булуы хакында аSлатырга: "Бу- марш, ул д‰ртле, тантаналы, ‰ бусы -йомшак, моSлы к™й".
Алга таба белемн‰рне ныгыту максатында уенчыклардан файдаланыла. Уен баланыS игътибарын тупларга да, музыканы аSларга, сиземл‰рг‰ д‰ ярд‰м ит‰.
Ел ахырында кечкен‰л‰р т™ркеменд‰ге балаларныS к_пчелеге музыканыS жанрын т™г‰л билгели.
Музыка д‰ресл‰ренд‰ к_пт™рле Gыр к_нег_л‰ре кулланыла. Тик аларны башкарганчы, балаларны музыкаль авазларны кабул ит‰рг‰ ™йр‰терг‰ кир‰к.Бала н‰рс‰ k‰м ни ™чен Gырлаганын аSлап, белеп Gырларга тиеш. Шулай булмаганда , ул к_нег_л‰р с_з k‰м аваз тезм‰л‰ре булудан артмый.
БезнеS бакчада т‰рбиял‰н_че балалар музыка ш™гелл‰ренсагынып к™теп алалар, алар искиткеч кызыксынучан. Башта GырныS иGекл‰рен ген‰ к™йл‰п утырган йомшаграк, кыюсызрак 2 яшьлек н‰нил‰ребез д‰, даими эшл‰г‰нд‰ ™ченче квартал ахырына GырларныS кушымталарын д™рес итеп м™ст‰кыль Gырлый бел‰л‰р. Fырлау, гомум‰н, балаларга бик ошый.Ялгызk‰м к_м‰к Gырлау, т_г‰р‰кк‰ басып Gырлы- биюл‰р физик k‰м рухи с‰л‰м‰тл‰ндер_г‰ ярд‰м ит‰.
Балалар арасында , к™йне д™рес отып алмыйча," г_л‰п" Gырлаучыларны еш очратырга туры кил‰.ШуSа к_р‰ аларныS табигый тавышларын k‰м тембрларын саклап, чиста, тигез яSгыравыклы тавыш бел‰н кычкырмыйча Gырларга ™йр‰терг‰ кир‰к. Fыр ™йр‰тк‰нд‰ авазларныS д™рес ‰йтелешен‰ игътибар итеп, Gырдагы авыр с_зл‰рне алдан ‰йтеп к_рс‰терг‰, м‰гън‰л‰рен аSлатырга кир‰к.
Яшь буынга эстетик т‰рбия бир_д‰-биюл‰рнеS д‰ ‰k‰мияте гаять зур. Хезм‰т халкы тудырган биюл‰р
милли т™смерл‰ре бел‰н аерылып тора, анда халыкныS тормыш- к™нк_реш _зенч‰лекл‰рен к_рерг‰ м™мкин. Татар халкыныS ирл‰р биюенд‰ к™ч, _з-_зеS‰ ышанганлык, кыюлыкk‰м юмор тир‰н чагылыш таба.€ хатын -кызлар биюл‰ре ис‰ н‰фислек, сабырлык _зенч‰лекл‰ре бел‰н билгел‰н‰.
Бию сэнгате-зурларныS да , балаларныS да тормышына зур шатлык китер‰.Биюл‰рнеS балаларда танып- бел_ с‰л‰тен _стер_д‰ д‰ ‰k‰мияте зур.
Татар халык биюл‰рен‰- гадилек, н‰фислек, тыйнаклык k‰м образлылык хас. Костюмнар биюг‰ тагында милли т™смерл‰р ™сти, аSа матурлык керт‰ т™ш‰. Биюне коллектив бел‰н башкару балаларда игътибарлылык ,х‰р‰к‰тл‰рнеS т™г‰ллеген, оешканлык т‰рбияли.Биюл‰р балаларны физик яктан чыныктыра, й™решне k‰м г‰_д‰не матурлый, сулау ритмын яхшырта. Биюл‰р н‰селд‰н-н‰селг‰, олылардан балаларга тапшырылып кил‰. Балаларны биюг‰ ™йр‰т_ зур осталык k‰м игътибар сорый. Бар к_SелеSне биреп эшл‰г‰нд‰ ген‰, балалар биюд‰ге х‰р‰к‰тл‰рне с‰нгатьле k‰м ритмлы итеп башкаралар.
Уен- н‰ни ш‰хесне ‰д‰плелекнеS т™п кагыйд‰л‰рен‰ ™йр‰т_д‰ безнеS иS турылыклы, ышанычлы ярд‰мчебез. Музыка бел‰н башкарыла торган уеннар музыкаль образларны х‰р‰к‰т аша к_рс‰т_ чарасы булып тора. Уен барышында балалар образны тулырак, д™реср‰к чагылдырырга тырыша, музыка с‰нгатен , эчт‰леген, характерын аSлый башлыйлар.
Музыкаль-дидактик уеннар, музыка д‰ресл‰ренеS аерылгысыз бер ™леше булып тора. Минем эш девизым да шуннан гыйбар‰т. Дидактик уеннар куллану музыка
шогелен тагын да эчт‰леклер‰к ит‰, тулыландыра. Бу уеннар вакытында н‰нил‰рд‰ иGади активлык,игътибарлылык, м™ст‰кыйллек ,х‰терд‰ калдыру кебек сыйфатлар к_рен‰. Балалар т™рле к™йл‰р тыSлыйлар, Gырлыйлар , музыка коралларында уйныйлар, ритмлы х‰р‰к‰тл‰р ясыйлар.
Музыкаль дидактик уеннарныS к_бесе кечкен‰ тартмаларга урнаштырылган. Уен ™чен кир‰кле р‰семн‰р программа буенча- Gыр , бию, ритмлы х‰р‰к‰тл‰рг‰ туры килерлек итеп тутырылган.
Дидактик биремн‰р т™рлеч‰ _зг‰ртел‰, катлауландырыла. Уртанчылар т™ркеменд‰ ис‰ балалар _зл‰ре югары k‰м т_б‰н авазларны чагыштыралар.МоныS ™чен " музыкаль баскыч" кулланыла. Балалар кайсы "баскычта" аю тавышы k‰м кайсы баскычта кошлар сайравын т™г‰л билгелил‰р. Балалар зурk‰м кечкен‰ барабан, зур k‰м кечкен‰ кыSгырау тавышларында тыSлап чагыштыралар.Зурлар т™ркеменд‰ тембрны билгел‰рг‰, музыканыS характерына туры кил‰ торган ритмик х‰р‰к‰тл‰р башкарырга ™йр‰н‰л‰р. Х‰р‰к‰тл‰рне
башкарганда, аларны музыкаль фразаларныS характерына туры китереп, кир‰к урында м™ст‰кыйль р‰вешт‰ темпны _зг‰ртеп, т™рле характердагы х‰р‰к‰тне ‰йберл‰р j‰м ‰йберсез ген‰ башкара белерг‰ ™йр‰н‰л‰р. Бер‰рл‰п k‰м зур булмаган т™ркемн‰рг‰ б_леп , гади ген‰ к™йл‰рне металлофонда, агач кашыклар бел‰н уйнарга ™йр‰н‰л‰р. Гомум‰н балалар музыкаль-дидактик уеннарда бик тел‰п катнашалар. Мин _земнеS максатыма ‰н‰ шул уеннар аша ирешерг‰ тырышам. Ч™нки алар бала тормышыныS аерылгысыз ™леше.
k‰р милл‰тнеS _зен‰ ген‰ хас б‰йр‰мн‰ре була. Н‰нил‰рне милл‰тебезнеS тарихы, традициял‰ре, м‰д‰нияты бел‰н таныштыру- балалар бакчасыныS иS м™kим бурычларыннан санала. Бу б‰йр‰мн‰рг‰ ‰зерлек вакытында б‰йр‰мнеS тарихы, милли м‰д‰ниятебез _рн‰кл‰ре тир‰нтен ™йр‰нел‰. Милли б‰йр‰мн‰р балаларга милли горурлык, милли хисл‰р м‰д‰ниятен т‰рбиял‰рг‰ ярд‰м ит‰, гаил‰ бел‰н бакча арасында тыгыз элемт‰л‰р урнаштырыла.
Н‰нил‰ребез б‰йр‰мн‰рне т_земсезлек бел‰н к™теп алалар.
Балалар бакчасы тормышы матур китап булса, б‰йр‰мн‰р аныS иS яхшы битл‰ре. Б‰йр‰м ирт‰се билгеле бер вакыт эченд‰ балалар бел‰н эшл‰нг‰н эшнеS н‰тиG‰сен к_рс‰т‰. Монда сабыйларныS ни д‰р‰G‰д‰ тигез, матур, берд‰м Gырлавын да, т™г‰л х‰р‰к‰тл‰р бел‰н к™йг‰ туры китереп биюл‰рен д‰, уеннарда _з рольл‰рен ничек итеп оста башкаруларын да к_рерг‰ була. Б‰йр‰мн‰рнеS j‰рберсе балаларныS й™р‰генд‰ озак сакланырлык итеп _тк‰рел‰. М‰с‰л‰н, бакчабызда _т‰ торган гаил‰ б‰йр‰мн‰рен ген‰ алыйк. Бу б‰йр‰мн‰рд‰ ‰ти- ‰нил‰р _зл‰ре д‰ бик тел‰п Gыр- бию, н‰фис с_з бел‰н катнашалар. Олылар арасында ярышлар да оештырыла. Гад‰тт‰ ,‰тил‰ребез" Ватанны саклаучылар'' к™нен‰ багышланган балалар ирт‰сенд‰ активлык к_рс‰т‰л‰р, ‰нил‰р ис‰ 8- Март к™нне уSганлыклары, тырышлыклары бел‰н _зл‰ренеS нарасыйларын шатландыралар. Мондый б‰йр‰мн‰р н‰нил‰р к_Sелен‰ шатлык ™стен‰ шатлык булып иS‰, куаныч- б‰хет ™сти, х‰т‰рл‰ренд‰ озак саклана.
Fыр- музыка k‰ркемнеS к‰ефен к_т‰р‰, к_SелнеS нечк‰ кылларын кузгата, гомер буе кешенеS даими юлдашы булып яши. Бишек Gыры, ритмга туры китереп кул чабулар, сабыйга Gырланган беренче к™й- кечкен‰ кешенеS рухи д™ньясынамен‰ шулардай нигез салына.
Мин _зем кечкен‰д‰н _к Gыр- музыканы яраттым. ШуSа к_р‰ тормышымны шушы эчкерсез, саф к_Sелле, самими карашлы k‰р с_земне _т‰рг‰ торучы н‰ни дусларымнан башка к_з алдына да китер‰ алмыйм. Алар бел‰н эшл‰ве р‰х‰т, к_Sелле, иGат Gимешл‰ремне к_реп яш‰_ ис‰ мине тагын да б‰хетлер‰к ит‰

Заголовок 1 Заголовок 3 Заголовок 415

Приложенные файлы


Добавить комментарий